Cyberveiligheid in de Zorg: Een Bestuurlijke Verantwoordelijkheid

Cyberveiligheid in de zorg is een bestuurlijke verantwoordelijkheid, benadrukken Albert Hilvers en Patrick Baltus. De komst van de Cyberbeveiligingswet maakt dit explicieter.

Geschreven door CitoZorg Redactie — gepubliceerd op 2026-08-18.

DEN HAAG, Nederland — Digitale systemen zijn onmisbaar geworden voor de dagelijkse zorgverlening. Wanneer deze systemen uitvallen, kan de planning stilvallen en kunnen medewerkers niet meer bij essentiële informatie voor goede zorg. Dit benadrukken bestuurder Albert Hilvers van Zorggroep Oude en Nieuwe Land en strategisch verandermanager Patrick Baltus van De Zorggroep.

Volgens Hilvers en Baltus draait cyberveiligheid niet primair om techniek, maar om vertrouwen. Het gaat om het vertrouwen dat de zorg doorgaat, zelfs als digitale systemen onder druk komen te staan. Daarom is dit onderwerp een bestuurlijke verantwoordelijkheid, een aspect dat met de komst van de Cyberbeveiligingswet (Cbw) nog nadrukkelijker wordt vastgelegd.

Digitalisering als Bloedstroom van de Zorg

Albert Hilvers heeft de ontwikkeling van dichtbij meegemaakt, van papieren dossiers naar een situatie waarin vrijwel ieder zorgproces digitaal wordt ondersteund. "Het is de bloedstroom van de organisatie geworden," aldus Hilvers. Zorgverlening, dossiervorming en planning zijn dagelijks afhankelijk van digitalisering. Hij vergelijkt het belang ervan met dat van elektriciteit of schoon drinkwater; pas bij wegval merk je de afhankelijkheid. Het niet beschikbaar zijn van een elektronisch cliëntdossier of het uitvallen van een zorgalarmeringssysteem heeft directe gevolgen voor de zorgverlening.

Voor Hilvers is cyberveiligheid geen onderwerp dat losstaat van de zorg. "Het gaat om de continuïteit van zorg, de privacy van cliënten en de betrouwbaarheid van onze digitale processen. Dat moeten we aantoonbaar borgen." Hij stelt dat cyberveiligheid uiteindelijk niet om systemen gaat, maar om vertrouwen: kunnen cliënten, naasten en medewerkers erop vertrouwen dat de zorg doorgaat en hun gegevens veilig zijn?

De nieuwe wet markeert voor Hilvers geen koerswijziging, maar onderstreept wel de verwachtingen van bestuurders. "De Cyberbeveiligingswet maakt bestuurlijke verantwoordelijkheid explicieter. Voor ons verandert daarmee niet de richting, maar wel de noodzaak om aantoonbaar te maken hoe we risico's beheersen en hoe we de continuïteit van zorg beschermen."

Risicomanagement en Bestuurlijke Afwegingen

Patrick Baltus legt het accent op de bestuurlijke afwegingen. Bestuurders zijn gewend risico's af te wegen op gebieden als kwaliteit, financiën, fysieke en sociale veiligheid. Digitale veiligheid hoort hierbij en is geen geïsoleerd ICT-vraagstuk, maar een extra dimensie van goed risicomanagement.

Baltus benadrukt dat bestuurders niet moeten wachten op een incident. "Het is niet de vraag of je een keer geraakt wordt, maar wanneer." Daarom is het van belang om vooraf na te denken over scenario's, welke risico's acceptabel zijn, welke maatregelen genomen moeten worden en hoe de gevolgen beheersbaar blijven bij een incident. Het doel blijft steeds het waarborgen van de continuïteit van de zorg.

Volgens Hilvers strekt cyberweerbaarheid zich bovendien uit buiten de eigen organisatie. "Ook leveranciers en ketenpartners zijn onderdeel van de continuïteit van zorg." Bestuurders hoeven geen specialisten te zijn in firewalls of netwerkprotocollen, maar moeten wel zorgen dat het onderwerp op de bestuurstafel ligt, risico's geborgd zijn, en de juiste vragen gesteld worden. Baltus vult aan dat, indien kennis ontbreekt, deze georganiseerd moet worden, zodat cyberveiligheid structureel onderdeel wordt van de bestuurlijke agenda.

De grootste kwetsbaarheid zit volgens Hilvers vaak niet in techniek, maar in menselijk gedrag. Daarom wordt geïnvesteerd in bewustwording en oefeningen met bijvoorbeeld phishingmails.

Dit artikel is gebaseerd op informatie van ActiZ Nieuws, gepubliceerd op actiz.nl.

Onderwerpen: cyberveiligheid, zorg, bestuur, digitalisering, ActiZ